Η Πρωτοβουλία Τοπικής Ανάπτυξης Φιλίππων, δημιουργήθηκε από πολίτες για να διεκδικήσει για την περιοχή των Φιλίππων, τη δημιουργία ενός δήμου, του Δήμου Φιλίππων, που να πληροί όλα εκείνα τα κριτήρια που θα εμβαθύνουν τη δημοκρατία και ταυτόχρονα θα δίνουν προοπτικές ισχυρής ανάπτυξης του τόπου μας.

Πέμπτη, 28 Ιουνίου 2018

ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ ΣΤΟΥΣ ΦΙΛΙΠΠΟΥΣ. 28 ΙΟΥΝΙΟΥ 1913, ΔΟΞΑΤΟ. ΟΙ ΒΟΥΛΓΑΡΟΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΕΧΟΥΝ ΧΑΣΕΙ ΤΗΝ ΚΑΒΑΛΑ . ΤΗΝ ΕΠΟΜΕΝΗ ΘΑ ΞΕΚΙΝΗΣΕΙ Η ΑΠΟΧΩΡΗΣΗ ΤΟΥΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ. Η ΜΕΓΑΛΗ ΣΦΑΓΗ ΤΟΥ ΔΟΞΑΤΟΥ ΑΡΧΙΖΕΙ ΚΑΠΟΥ ΕΔΩ…



            28 Ιουνίου του 1913. Θα μπορούσε να πει κανείς πως από αυτή την ημερομηνία ( με το παλαιό ημερολόγιο ) ξεκινά ουσιαστικά η μεγάλη σφαγή των κατοίκων του Δοξάτου το πρωί της 30ης Ιουνίου. Τις επόμενες δύο ημέρες, μέσα από αυτή τη στήλη, θα δούμε τα γεγονότα ανά ημέρα. Σήμερα θα ασχοληθούμε με το Δοξάτο και την ιστορία του ώστε να έχουμε μια ιδέα για την σημασία της μικρής αυτής πόλης και το μέγεθος της ζημίας που προκάλεσαν οι Βούλγαροι, πέραν από την απώλεια πολλών εκατοντάδων αθώων ζωών! ( Τα στοιχεία τα αντιγράφουμε από μια πολύ καλή ανάρτηση του κέντρου προσφυγικής μνήμης του Αγίου Αθανασίου, την σελίδα την  οποία σας καλούμε να επισκεφθείτε ).
Μετά την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας (1870), που οδήγησε στο σχίσμα με το Οικουμενικό Πατριαρχείο (1872), η αποστολή Βούλγαρων κληρικών και δασκάλων, όπως και η ίδρυση βουλγαρικών εκκλησιών σε ορισμένα σλαβόφωνα χωριά της Δράμας, προκάλεσε την αντίδραση της Μητρόπολης Δράμας και του ελληνικού υποπροξενείου Καβάλας. Εκτός από την ενίσχυση της εκκλησιαστικής οργάνωσης και της ελληνόγλωσσης εκπαίδευσης των σλαβόφωνων που ήταν πιστοί στο Οικουμενικό Πατριαρχείο, δόθηκε ιδιαίτερη σημασία στην ενίσχυση του ελληνικού πληθυσμού στην ύπαιθρο, όπως στο Δοξάτο. Η εκπαιδευτική και πολιτιστική οργάνωση των Ελλήνων, οι οποίοι άρχισαν να ευημερούν χάρη στην καλλιέργεια και την εμπορία του καπνού, θα ενίσχυε την αφύπνιση της ελληνικής συνείδησης των κατοίκων και θα λειτουργούσε σαν εμπόδιο στα βουλγαρικά σχέδια.
Αυτήν την ταραγμένη εποχή το Δοξάτο αντιμετώπισε, για πρώτη φορά, τον κίνδυνο της καταστροφής.
Το 1876, κατά τη διάρκεια της λεγόμενης Ανατολικής Κρίσης (1875-1878), όταν οι υπόδουλοι βαλκανικοί λαοί επαναστάτησαν εναντίον των Οθωμανών, υπήρχε προμελετημένο σχέδιο για τη σφαγή των χριστιανών του Δοξάτου από τους εξαγριωμένους Μουσουλμάνους της περιοχής και ομόθρησκους πρόσφυγες από τη βαλκανική ενδοχώρα. Η σφαγή ματαιώθηκε την τελευταία στιγμή με εντολή της οθωμανικής διοίκησης.
Η καλλιέργεια του καπνού στη Δράμα άρχισε περίπου το 1775 και απέκτησε σημασία για τις διεθνείς αγορές, εξαιτίας της υψηλής ποιότητάς του, γύρω στο 1840. Από το 1883 το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής εξάγεται από το λιμάνι της Καβάλας προς την Ευρώπη και την Αίγυπτο. Από το 1902-1903 η ραγδαία αύξηση της ζήτησης στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής και στην Ευρώπη προκάλεσε απότομη αύξηση της παραγωγής καπνού, των τιμών παραγωγού-εμπόρων και των ημερομισθίων των χιλιάδων εργατών στις καπναποθήκες. Η τελευταία δεκαετία της οθωμανικής κυριαρχίας (1903-1912) ήταν μια χρυσή εποχή για την τοπική οικονομία.
Στα όρια του σημερινού δήμου Δοξάτου υπήρχαν δύο από τις σημαντικότερες περιοχές καλλιέργειας καπνού της ποικιλίας «Μπασμά»: η περιοχή Κιρ (από την τουρκική ονομασία των Κυργίων) ή Κιουτσούκ Μαχαλά και η περιοχή Δοξάτου-Χωριστής-Αδριανής.
Οι κάτοικοι του Δοξάτου φημίζονταν για την προσεκτική καλλιέργεια του καπνού και την επιδεξιότητά τους κατά την επεξεργασία του πριν από την παράδοση της παραγωγής στον έμπορο. Ο καπνός του Δοξάτου είχε εξαιρετικό χρώμα και υφή, ενώ τα δέματα συσκευασίας θεωρούνταν μικρά καλλιτεχνήματα. Η παραγωγή της κωμόπολης εξάγονταν κυρίως στην Ευρώπη.
Όταν η καλλιέργεια του καπνού γνώρισε εντυπωσιακή αύξηση (1903-1912), η παραγωγή στον κάμπο του Δοξάτου ήταν πλούσια και ανερχόταν σε 650.000 έως 750.000 κιλά κάθε χρόνο. Η αξία της υπολογίζεται σε 3.000.000 δραχμές εκείνης της εποχής. Ένα μέρος των χρημάτων κατέληγε με τη μορφή φόρων στο δημόσιο οθωμανικό ταμείο (περίπου το 12%). Κάθε χρόνο οι παραγωγοί δανείζονταν 40.000 οθωμανικές λίρες από τις τράπεζες και τα χρήματα επιστρέφονταν μαζί με τους τόκους μετά την πώληση των καπνών. Παρά τα έξοδα και τους φόρους οι παραγωγοί του Δοξάτου εξασφάλιζαν ικανοποιητικό εισόδημα.
Αρκετοί Δοξατινοί εργάζονταν παράλληλα στις καπναποθήκες της Δράμας και της Καβάλας κερδίζοντας ικανοποιητικά ημερομίσθια, αν και οι συνθήκες εργασίας ήταν εξαιρετικά δύσκολες (πολλές ώρες καθημερινής εργασίας, ανθυγιεινές συνθήκες, ελάχιστα δικαιώματα).
Από την κατηγορία των εμπορευόμενων και των παραγωγών στο Δοξάτο, αναδείχτηκε μια ομάδα μεσιτών και καπνεμπόρων που κέρδιζαν αρκετά χρήματα από το καπνεμπόριο. Η παρουσία των ντόπιων μεσιτών και καπνεμπόρων ήταν απαραίτητη για τις ευρωπαϊκές εταιρείες καπνού (τους αγοραστές), καθώς οι πρώτοι γνώριζαν τα μυστικά της παραγωγής και της επεξεργασίας του πολύτιμου προϊόντος και εξασφάλιζαν τις καλύτερες σοδιές για τις εταιρείες.
Στα μέσα περίπου του 17ου αιώνα (1667), ο περιηγητής Εβλιά Τσελεμπί χαρακτήρισε το Δοξάτο «μια παραμυθένια πολιτεία του καζά της Δράμας στην πεδιάδα τη γεμάτη αμπέλια...με καλοφτιαγμένα οικοδομήματα». Στις αρχές του 20ού αι., Έλληνες και ξένοι επισκέπτες δήλωναν εξίσου εντυπωσιασμένοι από το Δοξάτο. Πριν από το 1913 είχε «όψιν πόλεως» εξαιτίας των καλαίσθητων σπιτιών και κατείχε «την πρώτην μετά την Δράμαν εν τω τμήματι τούτων θέσιν» (εφημερίδα «Νέα Αλήθεια», 4.9.1904).
Αν και η κωμόπολη είχε μικτό πληθυσμό, η Ελληνική Ορθόδοξη Κοινότητα Δοξάτου ήταν μεγαλύτερη, πιο οργανωμένη και πλουσιότερη από τη μουσουλμανική. Κύριο γνώρισμα των Ελλήνων ήταν η αγάπη για τα γράμματα και την πρόοδο.
Η Κοινότητα λειτουργούσε αρρεναγωγείο από το 1876 και παρθεναγωγείο μαζί με νηπιαγωγείο από το 1878. Στο Δοξάτο υπήρχαν ακόμη η Φιλεκπαιδευτική Αδελφότητα «Οι Φίλιπποι» (1874), που διατηρούσε αναγνωστήριο και φιλαρμονική σε τριώροφο κτίριο, η «Αρχαιολογική Εταιρεία» (1879) για τη διάσωση των αρχαιοτήτων, «Η Ένωσις» που διοργάνωνε σχολικούς γυμναστικούς αγώνες από το 1907-1908, η «Φιλόπτωχος Αδελφότης των Παρεπιδημούντων» (πριν από το 1909). Το δίκτυο σωματείων ήταν απόδειξη του φιλοπρόοδου πνεύματος των Ελλήνων κατοίκων.
Στις αρχές του 20ού αι., η Κοινότητα έχτισε με δικές της δαπάνες (5.000 οθωμανικές λίρες) νέα εκπαιδευτήρια που έφεραν τη σφραγίδα του σπουδαίου Αυστριακού αρχιτέκτονα Κόνραντ Φον Βίλας. Το κτίριο λειτούργησε για πρώτη φορά το 1910 στεγάζοντας το αρρεναγωγείο και το παρθεναγωγείο της κοινότητας.
Η ευημερία του τόπου από την καλλιέργεια και το εμπόριο του καπνού προσέλκυσε τους οπαδούς της βουλγαρικής Εξαρχείας παρά την απουσία σλαβόφωνων πληθυσμών στο νότιο τμήμα της πεδιάδας της Δράμας. Η ελληνική αντίδραση στην τρομοκρατική δράση των κομιτατζήδων σε βάρος των Ελλήνων της Δράμας άρχισε να οργανώνεται το 1902 από τον νέο Μητροπολίτη Δράμας Χρυσόστομο Καλαφάτη (τον μετέπειτα Εθνομάρτυρα Μητροπολίτη Σμύρνης) και τον βοηθό του αρχιδιάκονο Θεμιστοκλή Χατζησταύρου. Η αντίδραση έλαβε τη μορφή ένοπλου αγώνα, με τοπικές επιτροπές άμυνας στις πόλεις και στα χωριά κατά την περίοδο της λεγόμενης ελληνικής αντεπίθεσης στη Μακεδονία (1905-1906).
Στην περιοχή της Δράμας και της Καβάλας, η αντεπίθεση ξεκινά αμέσως μετά την τοποθέτηση του σημαιοφόρου του Πολεμικού Ναυτικού Στυλιανού Μαυρομιχάλη στο ελληνικό υποπροξενείο της Καβάλας. Ο Μαυρομιχάλης ανέλαβε τη διεύθυνση του λεγόμενου Εθνικού Κέντρου Καβάλας, το οποίο είχε την ευθύνη για την οργάνωση και τον συντονισμό όλων των μυημένων στον Μακεδονικό Αγώνα στην περιοχή της Δράμας.
Στο Δοξάτο, με την πλειοψηφία των Ελλήνων κατοίκων, οργανώθηκε επιτροπή άμυνας και ομάδα κρούσης για δυναμικές ενέργειες εναντίον των κομιτατζήδων. Μεταξύ των μυημένων κατοίκων ξεχώρισε ο Θεόδωρος Τζίμος για το απαράμιλλο θάρρος και τη γενναιότητά του στον ένοπλο αγώνα. Ένας άλλος Δοξατινός, ο Δημήτριος Κομίτης, ήταν μέλος του ανταρτικού σώματος του Μακεδονομάχου ανθυπολοχαγού Κωνσταντίνου Νταή (καπετάν Τσάρα), ο οποίος έδρασε στην περιοχή του Παγγαίου (1907-1908). Ο Θεόδωρος Τζήμος συνελήφθη και υπέστη μαρτυρικό θάνατο στην πρώτη βουλγαρική κατοχή (1912-1913).

Δρ. Τάσος Σαββίδης
Κρηνίδες Φιλίππων, 26/06/2017

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου