Η Πρωτοβουλία Τοπικής Ανάπτυξης Φιλίππων, δημιουργήθηκε από πολίτες για να διεκδικήσει για την περιοχή των Φιλίππων, τη δημιουργία ενός δήμου, του Δήμου Φιλίππων, που να πληροί όλα εκείνα τα κριτήρια που θα εμβαθύνουν τη δημοκρατία και ταυτόχρονα θα δίνουν προοπτικές ισχυρής ανάπτυξης του τόπου μας.

Τρίτη, 5 Ιανουαρίου 2016

ΤΟ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΤΗΣ ΟΘΩΜΑΝΙΚΗΣ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ Η ΑΞΙΑ ΤΟΥ ΩΣ ΑΡΧΕΤΥΠΟ ΓΙΑ ΤΑ ΜΝΗΜΟΝΙΑ.



Η Οθωμανική πολιτεία ήταν ισλαμική και ως εκ τούτου παρεκβατική. Το πεδίο του δικαίου σερ,ή ( ισλαμικού ) περιορίζονταν από το εθιμικό. Το δίκαιο είχε σχέση  κυρίως με το φορολογικό καθεστώς, για την ακρίβεια το τελευταίο αποτελούσε το αίτιο για να εφαρμοστούν και άλλα δόγματα, είτε του ιδιωτικού είτε του δημόσιου δικαίου. Το φορολογικό σύστημα που επιβάλλονταν στους υπηκόους ήταν διφυές και αποτελείτο τόσο από τους φόρους που προβλέπονταν από το ισλαμικό δίκαιο ( σερ, ή ), όσο και από τους εθιμικούς νόμους. Οι τελευταίοι εφαρμόζονταν, κατά βάση, πάνω σε δύο αρχές:


          Α) κάθε φορολογία που ίσχυε στις κατακτημένες περιοχές πριν την κατάκτησή τους, εξακολουθούσε να ισχύει και μετά. Παρόμοια κάθε έκτακτη φορολογία που επιβάλλονταν για κάποιον συγκεκριμένο σκοπό, συνέχιζε να ισχύει και μετά το πέρας του σκοπού αυτού! ( αν σας θυμίζει κάτι αυτό, τότε καλώς σας το θυμίζει ).
          Β) Η δεύτερη αρχή που διείπε  τους εθιμικούς φόρους, ήταν η διαμέσου μιας ερμηνείας σκοπιμότητας του ισλαμικού δικαίου νομιμοποίησή τους, πρακτική που συναντάμε στους ύστερους αιώνες της αυτοκρατορίας.
          Πρέπει να λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψη μας πως το Οθωμανικό φορολογικό σύστημα προσιδίαζε σε μια παραδοσιακή οικονομία και μάλιστα σε δοσιματική κοινωνία. Δηλαδή σε ένα κράτος στο οποίο οι υπήκοοι παρείχαν δοσίματα. Αυτό προκύπτει από τη φύση των φόρων, ένα μεγάλο μέρος των οποίων καταβάλλονταν σε είδος, αλλά και από το γεγονός ότι η αντίστοιχη πρώτη λέξη << φόρος >> στα Τουρκικά είναι << βεργκί >> που στην κυριολεξία της σημαίνει δόσιμο!
1.1           Φόροι σερ  ( tekalif – i seriye )
Οι φόροι αυτοί ήταν καθορισμένοι από το ισλαμικό δίκαιο, ως εκ τούτου διαχρονικά αμετάβλητοι.
1.1.1   Το ζεκιάτ (zekat )

Ήταν ο πρώτος στην ιεραρχία των ιερών φόρων. Προέβλεπε την καταβολή του ενός τεσσαρακοστού της ατομικής περιουσίας των πιστών ( μουσουλμάνους ) στους << έχοντες ανάγκη>>. Η καταβολή του ζεγιάτ ήταν προαιρετική και επαφιόταν στο φιλόθρησκο αίσθημα των πολιτών – πιστών του ισλάμ. Στην πράξη όμως είχε επιβληθεί στους κατοίκους των πόλεων, που δεν υποβάλλονταν σε άλλη φορολογία. Κάτι ανάλογο δηλαδή με την φορολόγηση των χωρικών, οι οποίοι κατέβαλαν μίσθωμα για τις γαίες που καλλιεργούσαν.                  ( Προαιρετικοί νόμοι που γίνονται υποχρεωτικοί συναντάμε στην Οθωμανική αυτοκρατορία και στην γνήσια απόγονό της την Νεοελληνική << δημοκρατία>> όπου η τήρηση του συντάγματος επαφίεται στον πατριωτισμό των Ελλήνων, ο οποίος όμως, πατριωτισμός, είναι υποχρεωτικός!)
1.1.2   Το χαράτσι ( harac )
Το χαράτσι σύμφωνα με την Οθωμανική νομοθεσία διακρίνεται σε δύο είδη:
          Α. Χαράτσι μουβαζάφ ( haraci muvazzaf )
Το χαράτσι υπολογίζονταν σε χρηματικές μονάδες ( άσπρα ) επί του εδάφους ή των προϊόντων του. Στη διάρκεια τη αυτοκρατορίας πήρε διάφορες μορφές και ονομασίες, για να μην κουράσω θα τις αναφέρω επιγραμματικά.  Τέλος τσιφτιού ( resmi cift ), αφορούσε μίσθωμα  γαιών. Φόρος εδάφους γης, ζεμίν ( zemin ) που αφορούσε  τους εκμεταλλευόμενους την γη του σιπαχή ρεαγιά, χωρίς όμως να τους έχει παραχωρηθεί τίτλος. ( Στην ουσία είναι η συνέχεια του Βυζαντινού << εδαφονομίου >>. Τέλος τίτλου ρέσμη ταπού ( resmi tapu ). Αφορούσε παραχωρητήρια/ μισθωτήρια. Τέλος των μύλων, ρέσμη ασιγιάμπ ( resmi asiyab ). Τέλος γάμου, ρέσμη αρούς ( resmi arus ). Αόριστο τέλος, ρέσμη μουντζερρετ ή μπεννάκ ή μπααντίχαβα ( resmi mucerret, resmi bennak, resmi baadihava). Ήταν το αντίστοιχο του Βυζαντινού <<αερικού>>. Αφορούσε, δηλαδή, φόρο σε γαίες που ενώ είχαν τίτλο δεν καλλιεργούνταν. ( ήλπιζω να μην διαβάσει την παρούσα εργασία μου κάνεις βουλευτής και του γεννηθούν ιδέες, αλλά δυστυχώς τα ξέρουν καλύτερα από εμένα!). Τέλος διαχείμανσης, ρέσμι ντουχάν ( resmi duhan ). Τέλος εγκατάλειψης χωραφιών, ρέσμι τσιφτ μποζάν ( resmi cift bozan). Τέλος αδικοπραξιών, τζερεμές ( resmi curum ).
          Στην ίδια κατηγορία ανήκει και το τέλος ισπεντζέ                 ( ispence ). Είναι η γνωστή σε όλους σπέντζα, το χαράτσι δηλαδή που πλήρωναν όλοι οι χριστιανοί αδιακρίτως. Έγγαμοι ή άγαμοι, κατέχοντες γή ή όχι, ενήλικοι όμως και μόνο άνδρες. (Στη φράση << όλοι οι χριστιανοί >> να είστε επιφυλακτικοί, θα δούμε σύντομα το γιατί ). Όσοι πλήρωναν τη σπέντζα δεν κατέβαλλαν το τέλος τσιφτιού και μπεννάκ επειδή θεωρούνταν ως ο αντίστοιχος στους μουσουλμάνους φόρος.
          Στους πρώτους αιώνες της Οθωμανικής αυτοκρατορίας η φορολόγηση δεν << έμπαινε >> σε όλες τις επαρχίες, για παράδειγμα στη δική μας περιοχή εξαιρούνταν των παραπάνω φόρων. Στους ύστερους αιώνες όμως η φορολόγηση έγινε καθολική.

          Πρέπει να αναφέρω εδώ, παρενθετικά, πως αν κάποιος χριστιανός αλλαξοπιστούσε και γίνονταν μουσουλμάνος, τότε σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο απαλλάσσονταν από τη σπέντζα. Αυτό είχε ως συνέπεια εκατοντάδες χιλιάδες χριστιανοί, μην αντέχονταν την φορολόγηση να αλλαξοπιστούν προκειμένου να γλυτώσουν την σπέντζα. Η παραπάνω εξέλιξη όμως είχε ως συνέπεια για την Πύλη να χάνει κάθε χρόνο τεράστια ποσά εσόδων από την μη καταβολή της σπέντζας. Προκειμένου, λοιπόν, να σταματήσει αυτή τη διαρροή εσόδων, ο εγγονός του Μωάμεθ του πορθητή με φιρμάνη του                    ( διάταγμα), απαγόρεψε τους Ευρωπαίους πολίτες της αυτοκρατορίας του να γίνονται μουσουλμάνοι! Τα παραμύθια για εξισλαμισμούς βίαιους στην καλύτερη περίπτωση είναι μεμονωμένες περιπτώσεις ακραίων ισλαμιστών πασάδων, κατά κανόνα όμως είναι γελοίες και ανιστόρητες σαχλαμάρες της εκκλησίας που << μαγειρεύτηκαν>> μετά το 1821. Παρακάτω θα δείτε γιατί! Έτσι λοιπόν το γεγονός ότι σήμερα στα βαλκάνια οι χριστιανοί είναι πλειονότητα οφείλεται όχι στο υψηλό θρησκευτικό φρόνημα των τότε χριστιανών, αλλά στην απεγνωσμένη προσπάθεια της Πύλης να μην χάσει φορολογικά έσοδα!!!
          Ας επανέλθουμε στα φορολογικά, καθαρά, πράγματα της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Για να δώσουμε ένα ποσοτικό μέγεθος των παραπάνω φόρων πρέπει να πούμε πως μέχρι τον 17ο αιώνα η μέση φορολόγηση κυμαίνονταν γύρω στα 25 άσπρα. Τον 18ο αιώνα όμως έγινε υποτίμηση του Οθωμανικού νομίσματος. Για παράδειγμα στις αρχές του 18ου αιώνα στον κανουνναμέ της Θάσου το ύψος της φορολόγησης ορίζονταν στα 100 άσπρα.
          Υπήρχαν όμως και κάποιοι που απαλλάσσονταν από τους φόρους λόγω των ειδικών υπηρεσιών που προσέφεραν στην αυτοκρατορία! Θα αναφέρω μερικά παραδείγματα μόνο αλλά πιστεύω δεικτικά της πολιτικής της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Από τους παραπάνω φόρους λοιπόν απαλλάσσονταν οι γεφυροποιοί, οι αλατάδες και οι φύλακες των διαβάσεων. Η διάβαση στα Οθωμανικά είναι δερβέν            ( dernen), εξ ου και δερβένι σήμερα ( π.χ το Δερβένι στη Θεσσαλονίκη ). Τα φυλάκια στα δερβένια, τώρα, ονομάζονταν Κουρουτζού ( kuruzu ). Για όσους ψάχνουν να βρούν την ετυμολογία της τουρκικής ονομασίας του δικού μας Κρυονερίου, μόλις την διάβασαν. Οι παλιότεροι θυμούνται πως προπολεμικά από εκεί περνούσε ο δρόμος από τη Καβάλα στη Δράμα. ( δεν ήταν εθνική οδός. Μέχρι το 1912 η Καβάλα άνηκε στο σαντζάκι ( νομό ) Δράμας, που έδρα είχε τη Δράμα!) Από τους χριστιανούς, αυτοί που απαλλάσσονταν από τους φόρους ήταν οι εκπαιδευτές κυνηγητικών πουλιών! Και φυσικά οι κληρικοί!!! Καταλαβαίνετε τώρα τις αναφορές που έκανα παραπάνω, νομίζω δικαιολογημένα.
         
          Β. Χαράτσι μουκαασεμέ (harac-i mukaaseme )
          Ήταν η δεκάτη (osur ή asar ). Σύμφωνα με το ισλαμικό δίκαιο το όφειλαν μόνο η μουσουλμάνοι και όχι οι χριστιανοί ή οι πιστοί άλλων δογμάτων. Με το πέρας των χρόνων όμως επιβλήθηκε σε όλους τους υπηκόους ( υπήκοος σημαίνει υπάκουος, άρα υπήκοος Ελλάδος σημαίνει << αυτός που υπακούει στους νόμους την Ελλάδος >> ) ανεξαρτήτου δόγματος.
          Η δεκάτη αφορούσε την παρακράτηση σε είδος επί της παραγωγής και γίνονταν πάντα την στιγμή της συγκομιδής, όπου αυτό ήταν δυνατόν, και παρουσία του τοπικού άρχοντα. Υπάρχει μια πολύ μεγάλη παρεξήγηση σχετικά με τη δεκάτη. Πιστεύεται πως ήταν παρακράτηση του 1/10ου της παραγωγής. Δεν είναι έτσι όμως, η δεκάτη δεν ήταν σταθερή, άλλαζε ανάλογα με το προϊόν, την εποχή συγκομιδής και την περιοχή. Το ποσοστό της παρακράτησης κυμαίνονταν από 10 έως 50 %, δεν μπορούσε δηλαδή να είναι μικρότερο από 10% και μεγαλύτερο από 50%. Η παρεξήγηση αυτή οφείλεται στην πολύ πρόχειρη ετυμολογία της λέξεως << δεκάτη>>. Η               << δεκάτη>> δεν προέρχεται από τη λέξη << δέκατο>> άρα το 1/10 ή 10%, αλλά από τη λέξη << αποδεκατίζω>>. Άλλωστε ο νόμος είναι σαφής και << δένει>> τα δυο παραπάνω, << ο κύριος της γης να παρευρίσκεται την ώρα του αποδεκατισμού>>
          Σε κάποιες περιπτώσεις η δεκάτη δίνονταν αντί σε είδος σε χρήματα ( χαράτσι ).
          Υπήρχαν << δεκάτες>> για πάμπολλες καλλιέργειες ή άλλες ασχολίες και δεν θέλω να κουράσω τον αναγνώστη, θα αναφέρω λίγες μόνο ενδεικτικά. Τέλος μούστου, ρέσμη σιρά ( resmi sira ). Τέλος κήπων, ρέσμη μπαχτσέ ( resmi bahce ). Τέλος περιβολιών, ρέσμη μποστάν ( resmi bostan ). Τέλος βαμβακιού, ρέσμη μπεμπέ ( resmi bebe ). Τέλος διχτιών, ρέσμη αγ ( resmi ag,  οι πόντιοι και γενικά οι μικρασιάτες το << αγ>> το προφέρουν << αβ>>. Όσοι λοιπόν έχουν επώνυμο σχετικό με τη λέξη << αβ >>, όπως Αβτζής, Αβτζίδης κ.α. τότε να ξέρουν πως κάποιος προγονός του ή κατασκεύαζε δίκτυα ή ήταν ψαράς! )
          Θέλω να τελειώσω το κεφάλαιο αυτό με μία επισήμανση. Οι Τουρκικές ( Οθωμανικές είναι πιο σωστό ) λέξεις που δίνω μέσα στις παρενθέσεις με λατινικούς χαραχτήρες δεν είναι απόλυτα σωστές επειδή υπάρχουν σημεία στίξεως που δεν έχω την δυνατότητα, από τον υπολογιστή μου, να τα χρησιμοποιήσω.
          Εύκολα καταλαβαίνει κανείς πως οι << διαρθρωτικές αλλαγές>>  που επιβάλει η εξωτερική τρόικα και με μεγάλη επιτυχία εφαρμόζει η εσωτερική,  ( σήμερα κουαρτέτο και αύριο κουιντέτο )δεν είναι τίποτα άλλο από τον  << εξοθωμανισμό>>  του φορολογικού συστήματος! Το ίδιο ακριβώς έκαναν και με το  << Καλλικράτη>>, αν δει κάνεις τους δήμους και τη δομή του <<Καλλικράτη>> δύσκολα μπορεί να το διακρίνει από αυτό της Οθωμανικής περιόδου. Μήπως αυτά τα δύο πάνε πάντα μαζί; Μήπως καταστρέφοντας τη κοινωνική ομοιογένεια και συνοχή περνάς πιο εύκολα τα αντιδημοκρατικά μέτρα που θέλεις ως εξουσία; Μήπως όσο απομακρύνεσαι από την άμεση δημοκρατία, τη δημοκρατία του πολίτη, τόσο πλησιάσεις στο φασισμό και την ολιγαρχία των λίγων που κανένα πρόβλημα δεν έχουν να ονομάσουν το σύστημά τους δημοκρατικό;
          Σε επόμενη μελέτη θα δούμε τον πρώτο  <<Καλλικράτη>> και τις αλλαγές των πληθυσμών στην περιοχή των Φιλίππων και πώς προσπάθησαν να καταστρέψουν την κοινωνική συνοχή και ομοιογένεια που άρχισε σιγά-σιγά να σχηματίζεται.


Σαββίδης Τάσος. 05/01/2015
         




               
                                                                                                              

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου